De 8-bit bliepjes zijn allang niet meer. Sinds de verschijning van de eerste thuisconsoles in de jaren ‘80 is de muziek in videogames geëvolueerd tot een waar genre. Dit is mede mogelijk gemaakt door onderstaande componisten.
In het eerste deel van de feature waarin NDomain enkele belangrijke componisten in de videogame-industrie onder de spreekwoordelijke loep neemt, kwamen vier belangrijke muzikanten aan bod. De vrolijk besnorde Final Fantasy-goeroe, Nobuo Uematsu; de voormalig powersynthetische rocker, Motoi Sakuraba; de vrouwelijke reïncarnatie van Bach, Michiru Yamane; en de jeugdige koning van de funk, Yuzo Koshiro. Deze ronde maken we kennis met vier andere Japanners die voor hun werk regelmatig tussen de zwarte en witte toetsen te vinden zijn: Masafumi Takada, Yasunori Mitsuda, Koji Kondo en Mahito Yokota.
Masafumi Takada
Al op driejarige leeftijd kroop de jonge Masafumi Takada achter de Electone, een electronische orgel van Yamaha, en meldde zich op school direct aan voor de harmonie als tuba-speler. Rond 1996, tijdens de overgang van Super Famicom naar PlayStation, had hij de wens om te kunnen leven van het componeren. Onder het motto ‘waar een wil is, is een weg’ begon Takada zijn carrière, welke begon bij ontwikkelaar Human voor de onbekende SEGA Saturn-game 2Tax Gold. Zijn echte doorbraak kwam pas bij de GameCube-culthit killer7. Na twee jaar aan de soundtrack gewerkt te hebben, sloot het eindresultaat naadloos op het interactieve kunstwerk van Suda Goichi aan. In No More Heroes, dat afgelopen februari verscheen voor de Nintendo Wii, kon de eigenzinnige componist zijn bijzondere stijl verder ontwikkelen. Het resultaat mag er wezen: een melange van elk mogelijk genre met een experimentalistische gedachtegang erachter – we zijn haast geneigd zijn stijl om te dopen tot het net zo excentrieke ‘Sudaïsme’.
Een typerend voorbeeld uit de laatstgenoemde titel is ‘Pleather for Breakfast’, een nummer dat ten gehore wordt gebracht in een van de intrigerende gevechten. Het opent met monotoon exotisch gezang die na een herhalende baspartij plaats maken voor een dominerend drumstel, fluisterende vocals en een onbegrijpelijke baspartij. Het nummer bevat voldoende potentie om een volledige A4 te kunnen wijden aan alleen al deze ene track: dát is de moeilijk te beschrijven stijl van Masafumi Takada. Het is dan ook niet geheel verrassend dat hij door Super Smash Bros. Brawl-director, Masahiro Sakurai, benaderd werd om verscheidene nummers uit Nintendo’s vechtspektakel te verwezenlijken. Nu zijn meest recente werk, Fatal Frame IV, klaar is om verscheept te worden richting de Europese winkelrekken, kan Takada zich voorbereiden op No More Heroes: Desperate Struggle. Dat de muzikale verwachtingen van menig fan dankzij zijn eerdere werk erg hoog liggen, heeft Masafumi Takada natuurlijk helemaal aan zichzelf te danken.
Yasunori Mitsuda
Hoewel de in 1972 geboren Yasunori Mitsuda als kind meer interesse had in sport, met de wens professioneel golfer te worden, is de beste man momenteel een van ’s werelds bekendste componisten uit de videogame-industrie. Met behulp van onder andere de muziek uit Blade Runner en The Pink Panther werd zijn voorliefde voor muziek wakker geschud. Door de beperkingen van zijn school, dat in schril contrast stond met zijn ongekende talent, namen, op advies van de docenten, muzikanten de jonge Mitsuda mee naar concerten waarbij hij fungeerde als pakezel. Via deze weg ontmoette hij echter de veteraan Nobuo Uematsu, bekend van de Final Fantasy-franchise, die hem een vacature toonde van zijn werkplaats, ontwikkelstudio Square. De ingestuurde demo van Mitsuda leverde hem een interview op dat naar eigen zeggen “rampzalig” verliep, maar hem wel een positie binnen het muziek-team van Square in 1992 opleverde. Ofschoon hij te boek stond als ‘componist’, was zijn enige taak het verzorgen van de geluidseffecten. Daarom gaf hij Square’s vice president, Hironobu Sakaguchi, een ultimatum in ‘94: Mitsuda zou vanaf dat moment mogen componeren of hij zou ontslag nemen. Eenieder weet wat Sakaguchi toentertijd geantwoord heeft.
Onder toeziend oog van Uematsu componeerde Mitsuda vijfenveertig tracks voor Chrono Trigger, zijn ultieme doorbraak en nog steeds één van de meest gerespecteerde soundtracks aller tijde. Wat velen niet weten is dat dit werk niet zonder slag of stoot geschreven is: tegen het einde van het project kreeg de onervaren Mitsuda, naast een harddisk-crash waardoor veertig nummers verloren gingen, door een overdosis stress een maagzweer, waardoor hij werd opgenomen in het ziekenhuis. Wat wil je ook, als je blijft doorwerken op kantoor tot je erbij in slaap valt en de muziek in je dromen meteen omzet tot compositie? Uematsu heeft destijds de resterende tien nummers geschreven. Na Xenogears in 1998 is Mitsuda gaan werken als freelance componist en heeft sindsdien zijn muzikale vaardigheden enorm uitgebreid: van minimalistische pianostukken welke invloeden van klassieke componisten bevatten tot de keltische en indische klanken van Chrono Cross. Door zijn diversiteit en significante bijdrage aan de videogame-industrie is Yasunori Mitsuda een componist die door eenieder kan en eigenlijk moet worden gerespecteerd.
Koji Kondo
Degenen die al redelijk wat jaartjes achter de rug hebben, zullen niet onbekend zijn met de pakkende nummers uit games als Super Mario Bros. en The Legend of Zelda. Niet gek, want de al weer 48 jaar oude Koji Kondo is volledig verantwoordelijk geweest voor elk van deze nummers – nummers die hedendaags de top van nostalgie hebben bereikt. Zoals de binnenhuis-componist van Nintendo op moment van spreken gezien mag worden als rot in het vak, zo begon de Japanner op vroege leeftijd al met het bespelen van verschillende instrumenten. Gezien het feit dat Kondo al redelijk wat klanken voor Nintendo op papier heeft gezet, mag duidelijk worden dat de beste man ooit op het juiste moment op de juiste advertentie heeft gesolliciteerd. In de jaren ’80 werd hij door Nintendo aangenomen en werd direct geplaatst op de toen pas in Japan gelanceerde Famicom (de Nintendo Entertainment System).
Vanaf dat punt is Kondo niet meer bij Nintendo weg te slaan. Nieuwe systemen werden gelanceerd en Kondo mocht zich keer op keer fixeren op de creatie van nieuwe soundtracks voor vrij grote titels. Het zou een ‘understatement’ zijn om te zeggen dat zijn gecomponeerde nummers een redelijk grote inslag hebben gehad op de game-industrie. Creatie op creatie werd Koji Kondo beter, wat resulteerde in soundtracks voor games als Super Mario World, The Legend of Zelda: A Link to the Past en het door velen nooit overtroffen Super Mario 64. Kondo is door de jaren heen niet veel van stijl veranderd, echter, hoe mooi zijn nummers ook zijn (en altijd zullen blijven), de magie die had toen hij voor de Super Famicom en Nintendo 64 componeerde is hedendaags flink afgezakt. Critici zijn het over eens, en óók de fans spreken niet meer met vol lof over Nintendo’s componist. Vandaar dat de al wat oudere man en games de laatste jaren vaker worden bijgestaan door nieuw aangetrokken Japans vlees, waaronder Mahito Yokota. Laatstgenoemde zorgde voor fenomenale hulp tijdens de creatie van Super Mario Galaxy voor de Nintendo Wii.
Mahito Yokota
Een onbekende naam voor velen is de Japanse componist Mahito Yokota. Hoewel hij tijdens de ontwikkeling van Super Mario Galaxy vol glorie verantwoordelijk was voor de uiteindelijke soundtrack, heeft Yokota, in tegenstelling tot Koji Kondo, geen uitgebreide loopbaan achter de rug. De ooit voor Koei werkende componist heeft in de tijd van de PlayStation 2 enkele soundtracks gecomponeerd (Kessen en Crimson Sea), maar had nooit écht de interesse bij ontwikkelaars gewekt om grotere games te verzorgen van de nodige muzikale klanken. Tot hij in 2003 de kans kreeg bij Nintendo aan de slag te gaan en opvolgend de volledige soundtrack voor het door Nintendo zelf ontwikkelde Donkey Kong: Jungle Beat te componeren. Het resultaat: Nintendo’s verdere interesse om Yokota nog eens bij de kraag te grijpen en te plaatsen bij de eerder besproken Koji Kondo.
We kijken opnieuw terug naar het jaar 2006 en 2007. Tijdens de lancering van Nintendo’s nieuwste platform, de Nintendo Wii, werd een van de langverwachte Zelda-titels gelijktijdig gelanceerd. Vroegtijdig beeldmateriaal en epische trailers lieten velen namelijk al smullen van de verwachting die het zou moeten waarmaken. Muzikaal detail is de prachtige orkestmuziek die Nintendo samen met de officiële trailer als voorproefje vrijgaf, en nee: deze muziek is niet gecomponeerd door de 48-jarige Koji Kondo. Het bleef voor Yokota jammer genoeg enkel bij de muziek voor bovenstaande trailer. In 2007 kreeg hij een nieuwe kans; Super Mario Galaxy. Samen met Koji Kondo als toezichthouder was hij constant verantwoordelijk voor de muziek in Nintendo’s nieuwste Mario-titel - en dit is hem niet in de koude kleren gaan zitten. Een prachtige verzameling orkestrale nummers was het eindresultaat, wat wellicht zal – en voor veel fans mag – zorgen voor een prachtig toekomstbeeld voor deze man, want als Kondo het niet meer kan, is er vanaf heden een goede vervanging te vinden.
Deze ronde hebben we weer veel muzikale Japanners voorbij zien komen die voor ons het gamen een stuk aangenamer maken van het momenteel al is. Hoewel de muziek in Japan nog niet gewaardeerd wordt zoals het dient te worden, zijn bovenstaande heren blij met de liefde en kennis Westerlingen hebben van hun muziek. Het blijft imponerend om te zien hoe de loopbaan van sommigen moeilijk van start zijn gegaan, zoals in het geval van Yokota en Takada, of hoeveel letterlijke pijn en moeite het schrijven van muziek kan kosten, in Mitsuda’s situatie. Fans mogen in ieder geval blij zijn dat alles gelopen is zoals de geschiedenis ons leert, zodat we momenteel kunnen genieten van hoogwaardige muzikale klanken die de zwijgende beelden kleur geven.