De hoogtijdagen van de Japanse RPG’s lijken voorbij te zijn. Het genre bloeide vooral in het begin van de jaren ‘90, met het absolute hoogtepunt rond 1995. Rond die tijd verschenen Chrono Trigger, Earthbound, Super Mario RPG: Legend of the Seven Stars en Secret of Mana om maar een paar meesterwerken te noemen. De komst van de nieuwe generatie consoles, de Nintendo 64 en Sony’s Playstation, zette ontwikkelaars voor een lastige taak. Hoe kon men het genre succesvol overzetten naar de derde dimensie?

Sommige teams hadden lak aan de technische mogelijkheden van de Playstation. Zo werden in games als Breath of Fire III en Xenogears alleen de omgevingen in 3D uitgebeeld. Voor de zevende Final Fantasy, de boegbeeldfranchise van Square Enix (toentertijd nog Squaresoft), was de ontwikkelaar wèl bereid om een stap voorwaarts te zetten. Het moest ook wel; door het enorme succes van Final Fantasy VI keken velen reikhalzend uit naar Cloud’s avontuur. Het experiment was dertig miljoen dollar later dan ook allesbehalve teleurstellend. Destijds in ieder geval.

Het nieuwe “dreamteam”

Ook Final Fantasy VIII en IX werden goed ontvangen. Genoeg reden voor Square Enix om de reeks door te zetten op de Playstation 2. In 2002 verscheen X en vijf jaar later het meest recente deel, Final Fantasy XII. Als men vanaf dit deel terugkeek op de franchise, werd duidelijk dat sommige eigenschappen van de serie in de loop der jaren radicaal veranderd waren. Niet alleen was het traditionele gevechtssysteem compleet over boord gegooid, ook producer Hironobu Sakaguchi en componist Nobuo Uematsu (beiden werkten aan de eerste tien delen) waren verdwenen uit de lijst van medewerkers.

Met Final Fantasy XIII wordt een aantal zaken weer rechtgezet. De hoge mannen achter deel twaalf zijn vervangen door een team onder auspiciën van Yoshinori Kitase. Hij heeft titels als Chrono Trigger, Kingdom Hearts en talloze Final Fantasy-titels (niet XII!) op zijn naam staan. De taak om de personages te ontwerpen wordt teruggegeven aan Tetsuya Nomura, die dat eerder voor bijna alle Final Fantasy’s deed (niet XII!). Hij is tevens regisseur voor de Kingdom Hearts-reeks en het opkomende Final Fantasy Versus XIII. Masashi Hamauzu neemt de soundtrack voor zijn rekening, iets wat hij samen met Uematsu eerder deed voor X (niet XII!).

Het klinkt misschien als het nieuwe “dreamteam” van Square Enix, maar weten deze mannen ook de droom van elke Final Fantasy-liefhebber te vervullen?

Neo-klassieke systemen

In twee aspecten wordt er teruggegrepen op Final Fantasy IV, dat oorspronkelijk verscheen voor de Super Nintendo in 1991. Zo wordt de term ‘Eidolons’ opnieuw gebruikt voor de klassieke summons (ook wel bekend als ‘espers’). Deze beschikken nu over een ‘Gestalt Mode’, waarin ze naast het personage vechten, en een ‘Driving Mode’, waarbij het personage de Eidolons kan berijden. Transformers, iemand?

Daarnaast wordt het Active Time Battle-systeem opnieuw gebruikt. Maar het is net iets anders dan we gewend zijn. Tijdens gevechten beschikt het personage over een aanvalsmeter, die ingedeeld is in meerdere slots. Deze meter loopt, zoals gebruikelijk, automatisch vol. Tegelijkertijd kan de speler een aanval selecteren, die een x-aantal beschikbare slots gebruikt. Redelijk realtime dus. Dit systeem gaat op voor zowel gewone als magische aanvallen. Tevens komt er een tactisch element bij kijken: een doeltreffende combo resulteert in een tijdelijk verlamde vijand. Dit geeft je de kans om extra schade aan te richten.

In een Japanse RPG is het verhaal vaak minstens zo belangrijk als de gameplay. In Final Fantasy XII werd zóveel nadruk gelegd op politieke beslissingen en consequenties, dat je als speler al gauw het overzicht verloor. Ook raakte het verhaal al snel flink ondergeschikt aan de gameplay. Hopelijk weet Motomu Toriyama, regisseur en schrijver van Final Fantasy XIII, met zijn ervaring uit voorgaande delen (niet XII!) het geheel beter over te brengen. Dit betekent niet dat het verhaal minder complex is, dus misschien is het aardig om eens een te kijken wat we al weten.

Er was eens

In de wereld van Final Fantasy XIII spelen de zogenaamde fal’Cie een belangrijke rol. Deze goddelijke machines hebben een kristal in zich en zijn verantwoordelijk voor de mensheid. De mensen die met een teken gemarkeerd zijn door de fal’Cie, worden de l’Cie genoemd. Deze krijgen een Focus (taak) opgelegd die binnen bepaalde tijd afgerond moet worden. Hiervoor beschikken ze over de kracht om Eidolons op te roepen, maar als deze opdracht niet voltooid wordt verandert de l’Cie in een Cie Corpse, een mooie benaming voor monster.

Naast deze individuele problemen zijn er ook nog bedreigingen op grotere schaal. Het speelt zich af in de wereld van Cocoon, een overdekte stad die hoog boven de wereld van Pulse zweeft. Hoewel beide gebieden over hun eigen fal’Cie beschikken, vrezen de inwoners van Cocoon (Cocoonians?) Pulse. Ze zien deze wereld onder hen ook daadwerkelijk als een soort onderwereld. Met deze gedachte probeert Sanctum (de overheid van Cocoon) samen met de PSICOM (het leger) iedereen uit te roeien die met Pulse in aanraking is geweest.

De hoofdrolspelers, zoals Lightning, Snow, Sazh en Vanilla, zijn door de fal’Cie van Pulse tegen hun wil gemarkeerd als l’Cie. Dat ze dus niet van harte welkom worden geheten in Cocoon mag duidelijk zijn.

Onbevredigde verlangens?

De trailers zijn alvast overtuigend. Om terug te komen op de vraag die ik eerder stelde: weet het “dreamteam” ook de droom van elke Final Fantasy-liefhebber te vervullen? Waarschijnlijk niet. Dat ligt niet zozeer aan de game, maar aan de uiteenlopende eisen van de fans. De één had liever een remake van Final Fantasy VII gezien, de ander vindt het ontbreken van de Japanse voice-acting belachelijk. Een derde rekent de game af op het ontbreken van de fanfare na elk gevecht. Hoe reëel deze opmerkingen echter zijn, is een tweede.

Toegegeven: ik had ook liever de traditionele middeleeuwse of steampunk-omgevingen gezien, met opnieuw een mesjogge Kefka Palazzo aan het einde van de rit. Maar bekijk het vanuit Square Enix’ en daarmee ook economisch perspectief. Kitase meldde in een interview met Gamer.nl de Westerse wereld aan te willen spreken. De trial beviel mij in ieder geval verrassend goed: het vernieuwde systeem lijkt genoeg diepgang en uitdaging te bevatten om mij weer wekenlang zoet te houden. En anders zijn Lightning en haar jongere zusje Serah voldoende drijfveer om gemotiveerd te blijven.

Final Fantasy XIII verschijnt naar verluidt in de lente van 2010, voor zowel Playstation 3 als Xbox 360.