No More Heroes

De release van No More Heroes heeft niet onopgemerkt de revue van de videogame-industrie weten te passeren. De titel werd aangekondigd als ‘Heroes’ en al gauw gezien als de waardige spirituele opvolger van de cult-game bij uitstek, killer7. Een site als Videogamer besloot haar recensie met de woorden: “a funky, fun third-person hack and slash marred by some boring open world side-missions. It’s no more simple, or complicated, than that.” Het blijft een productie van Goichi Suda, dus het is wel degelijk ingewikkelder dan het misschien lijkt.

Hoofdstuk 1: Waarom jij geen held meer bent

Hoe staan wij tegenwoordig tegenover games? Winkels staan er in ieder geval vol van. Drie enorme rekken voor de huidige generatie consoles. Daarnaast staan de handheld-titels, iets minder prominent opge­steld. Tenslotte vinden we aan onze voeten nog het overschot aan games uit de vorige generatie. De meeste mensen die een game­winkel inlopen weten al welke game ze willen kopen. En anders kiezen ze iets met een mooie hoes of lage prijs. In dit geval vormen games een bron van amusement. Voor de eigenaar van een gamewinkel vormen games een bron van inkomen. Toch zijn games, evenals films en literatuur, meer dan dat. Meer dan een vorm van vermaak of een ma­nier om brood op de plank te krijgen. Soms bevatten ze een boodschap, zoals No More Heroes.

Als je No More Heroes voor het eerst speelt denk je misschien dat het ‘wel een aardige game’ is. Maar naarmate het einde nadert, voel je dat de game meer in zich heeft dan je eigenlijk dacht. Als je denkt dat je het plot begint te begrijpen, wordt alles ineens op zijn kop gezet. Een stortvloed aan plot twists. Zowel het hoofdpersonage als jijzelf blijven met vraagtekens achter. Tever­geefs proberen jullie in gedachte de wending­en te volgen. Personages vallen via Travis de speler aan. Travis is namelijk een reflectie van de gamer. Een virtueel alter-ego, opgesloten in een stad zonder uitgang. Wat betekent dit voor jou als speler? Hoezo bevind je je in een afgesloten stad? Welke bedoeling had Goichi Suda bij het maken van No More Heroes?

Waarom je wel een otaku bent

De hoofdpersoon in No More Heroes is Travis Touchdown, 27 jaar en een otaku in hart en nieren. Deze term verwijst naar de Japanse subcultuur. Hierin staat een (obsessieve) interesse in onder andere anime, manga en videogames centraal.1 Dit vinden we ook terug in de motelkamer van Travis: een Nintendo 64, Lucha Libre-maskers en actiefiguurtjes van anime. Maar ook buiten zijn kamer vin­den we verwijzingen naar de otaku-cultuur terug.

Zo vraagt de plaatselijke dronkenlap Randall Lovikov of Travis zijn 47 Lovikov-bal­len wil terug vinden. Voor elke zeven ballen die Travis inlevert leert hij een speciale tech­niek. Dit is een verwijzing naar Dragon Ball, een manga die populair is sinds de jaren ‘80. Hierin zoeken de personages naar de zeven Dragon Balls. Deze roepen een draak op die een wens in vervulling brengt. Ook in de handleiding van No More Heroes staat ver­meld dat de Lovikov-ballen onderdeel zijn van een mysterieuze draak.

Otaku’s worden vaak bestempeld als ’levenloos’. Dit is een reactie van het main­stream publiek op de beperkte en afwijkende interesses van de otaku. Ook dit vinden we terug in Santa Destroy. De stad is namelijk een weerspiegeling van Travis’ interesse­gebied. Voertuigen zonder details, effen ge­bouwen zonder karakter, en voetgangers vor­men slechts decoratie. Het is alsof de stad gebouwd is door Travis. Of voor Travis. Of beide. Je hebt alleen toegang tot locaties waar Travis in geïntereseerd is: de video­theek, kledingzaak, sportschool en locaties om te kunnen moorden. Natuurlijk is het ook mogelijk dat Suda wegens gebrek aan tijd, geld of zin geen verdere aandacht besteed heeft aan de stad. Maar zou hij de leegte in Santa Destroy als weerspiegeling van Travis’ interesses verklaren, zullen critici deze beredenering maar moeten accepteren.

Sociologische benadering

Laten we Travis eens sociologisch benaderen. Ook in dit opzicht is hij een typerende reflectie van een otaku. Hij is vast­besloten zijn doel te bereiken: nummer één worden in de United Assassins Association (UAA). Zijn volharding komt voort uit een drang: hij wil zichzelf te waarmaken. Zich bewijzen tegenover de maatschappij. Dit is een reactie op de angst om afgewezen te worden in een (in)directe sociale omgeving. Deze sociale angst vinden we vaak terug in de otaku-cultuur. Ook slooft Travis zich uit om indruk te maken op Silvia, zijn contactpersoon van de UAA. Dit is op te maken uit het gesprek na het gevecht tegen Death Metal om de tiende rang. Travis stelt voor eenmalig seks te hebben als hij nummer één wordt, waarop Silvia antwoordt met “mis­schien, misschien ook niet”.

Ook heeft Travis een aanhoudende zwakte voor vrouwen. Niet alleen voor Silvia, maar ook voor mede-moordenaars binnen de UAA. Zonder pardon doorboort of onthoofdt Travis zijn mannelijke tegenstanders. Als zijn tegenstanders van het vrouwelijke geslacht zijn, speelt aan het einde van het gevecht zijn geweten op. Bij de strijd voor de achtste rang laat hij Shinobu in leven. Zijn enige wens is dat ze in de toekomst wraak op hem neemt. Ook aan het einde van het gevecht voor de zesde positie deinst Travis terug. Doordat hij het gevecht zelf niet beëindigt, stopt Holly Summers een ontstoken handgranaat in haar mond. Terwijl hij haar ter plekke op het strand begraaft, zegt hij van haar ziel te hou­den. Hij blijft achter met een schuldgevoel van eer.

De otaku-cultuur wordt vaak gezien als een groep anti-sociale mensen. Een groep die zich afzondert van de buitenwereld: een soort moderne heremiet dus.2 Buiten de deur hebben zij moeite zichzelf een houding te geven. Dit zorgt ervoor dat zij verlegen kunnen zijn en zachtjes praten. Maar het is ook mogelijk dat ze door onwennigheid juist erg bot reageren. Travis is ook zo’n moderne heremiet. Het ene moment gedraagt hij zich naïef en kinderlijk, en het andere moment toont hij zijn intelligente zijde. Zo kan hij van­af een video de bewegingen van worstel­wedstrijden klakkeloos kopiëren.

Illusies en familiedrama’s

killer7, de spirituele voorganger van No More Heroes, was gericht op politieke kwesties. No More Heroes wendt zich meer tot sociale problemen. Maar beide games hebben aardig wat overeenkomsten, waaronder hun status als cult videogame. Dit vinden we in No More Heroes het sterkst terug in het inge­wikkelde plot. Hoe dichter de eerste positie binnen handbereik komt, hoe moeilijker het wordt om het verhaal te kunnen volgen.

Zo wekt de game in het begin de indruk dat Travis geen familieleden (meer) heeft. Later wordt duidelijk dat zijn ouders zijn vermoord door Jeane, zijn ’love interest’ in zijn kinderjaren. In het laatste kwartier wordt de rest van de sluier opgelicht. Hierbij wordt het beeld dat de speler van het verhaal had ineens vernietigd. In gruzelementen, dankzij een reusachtige kei. Afkomstig van het geesteszieke brein van Goichi Suda. Zo is de rolverdeling van No More Heroes ken­nelijk grotendeels toegewijd aan de familie van Travis. Een breed opgezet familieonder­onsje dus.

Voor het gevecht om de eerste positie begint, helpt Jeane Travis’ achtergrond op te helderen.3 Jeane’s moeder is in de steek gela­ten door Travis’ vader, waardoor zij zelfmoord pleegde. Travis’ vader maakte misbruik van de situatie door Jeane in huis te nemen. Hij behandelde haar als (seks)slaaf. Door deze verwaarlozing besloot Jeane wraak te nemen. De onkosten van het training betaalde ze door middel van van prostitutie. Doordat Travis’ vader altijd mooi weer speelde tegenover zijn zoon, besloot Jeane hem te vermoorden in het bijzijn van Travis. Onbewust was Travis in zijn kinderjaren dus verliefd op zijn halfzus.

Na het gevecht tegen Jeane vraagt Travis aan Silvia of dit het einde was. De blondine heeft echter nog de grootste verras­singen in petto. Zo blijkt de UAA een fictieve organisatie te zijn. Silvia’s manier om haar maandelijkse inkomen te verhogen. Ze is al reeds tien jaar getrouwd met Henry, de aller­laatste tegen­stander in No More Heroes. Hij blijkt ook de tweelingbroer van Travis te zijn. Samen heb­ben zij een dochter, genaamd Jeane. De kit­ten van Travis en zijn halfzus dragen dezelfde naam.

Terug bij af

Het laatste dialoog tussen Travis en Henry zorgt bij velen voor verwarring. Dit komt omdat de vierde wand doorbroken bin­nen de context van de game. De speler wordt dus niet direct aangesproken. Travis dient hierbij als medium tussen Henry en de speler. Onderstaand dialoog vindt plaats terwijl de broeders door Santa Destroy rennen:

“Henry: Let me ask. How do you plan to put an end to all of this?

Travis: Wait a sec. You want me to tie up all these loose ends? I don’t think so.

Henry: You’re the protagonist. I’m just a cool, handsome foil who happens to be your twin brother. Hate to say it, but it’s your job.

Travis: I want to bail, but where the hell’s the exit? There’s no way out, is there? No getting out… Right, bro?

Henry: That’s right. All we can do is keep running. Travis: Then let’s find that exit they call Paradise.”

Als we dit gesprek uit de context halen, vormt het een punt van kritiek op het gamen. Travis’ doel in No More Heroes kon hij maar op één manier bereiken: alle moordenaars boven hem uitmoorden. Eenmaal zijn doel bereikt kijkt hij terug op het bloederige spoor dat hij achtergelaten heeft. Hij realiseert zich dat het allemaal zinloos en in scene gezet is. Nota bene door zijn eigen schoonzus, Silvia Chris­tel. Want zeg nu eerlijk: wat heeft Travis nu daadwerkelijk bereikt?

Het punt van Goichi Suda

Deze vraag kunnen we ook een groot deel van de hedendaagse gamers voorleggen. Wat bereikt de speler in games? Een populair genre als voorbeeld: online-modi in first-person shooters. Meestal is het doel hierbij om zoveel mogelijk tegenstanders te doden en zelf zo min mogelijk te sterven. Aan het eind van de partij wint een deelnemer of team. Tenslotte worden de scores gewist en herhaalt het tafereel zich. Afgezien van een stoot adrenaline en goed gevoel aan het einde van de partij, wordt op langere termijn met het gamen niets bereikt. Toch?

Dit wordt in No More Heroes uitge­beeld door Travis en Henry: eeuwig en doel­loos door Santa Destroy rennen. Geen echte winnaar, maar ook geen einde. Travis noemt ‘de uitgang naar het Paradijs’, een satirische metafoor gericht aan gameverslaafden. Er is maar één manier om uit de vicieuze cirkel te stappen en de uitgang naar het Paradijs te bereiken: zet de pc of console uit en stap naar buiten. Het paradijs, de buitenwereld. En dát is de boodschap die Goichi Suda gamers wil meegeven na het spelen van No More Heroes. Buitenshuis hebben je daden en keuzes een bedoeling. Een bijdrage aan wat een mens een mens en geen videogame-held maakt.

Hoofdstuk 2: Referenties naar popcultuur

In het eerste deel van de No More Heroes-analyse hebben we de overeenkomsten tussen Travis en de otaku-cultuur onderzocht. Hierin werd ook een verwijzing richting de Dragon Ball-franchise vermeld. Maar dit is verreweg niet de enige verwijzing naar popcultuur die te vinden is in No More Heroes. Sterker nog, je kunt gerust zeggen dat de titel voor het grootste deel is opgebouwd omtrent parodieën op onze samenleving. We vinden niet alleen referenties naar de anime-, film-, muziek- en de videogame-industrie terug, maar ook knipogen richting bedrijven en bekende personen.

Het doel van dit tweede hoofdstuk is om deze, soms ironische, overeenkomsten aan te kaarten. Hoewel de lijst van verwijzingen enorm is, proberen we wel de voeten op de aarde te houden om niet achter elke hoek of steen iets te zoeken. Vooral in de games ontwikkeld onder het gezag van Goichi Suda is deze misstap gemakkelijk te maken. Slechts enkele referenties zijn door Suda zelf bevestigd. Sommige verwijzingen zijn echter zo overtuigend dat de vergelijkenis moeilijk te ontkennen is. Er zullen vast wel referenties zijn die ik over het hoofd gezien heb, dus het is geen definitieve lijst.

Hoofdrolspelers

Dat hoofdpersoon Travis Touchdown sterk gebaseerd is op Johnny Knoxville, een acteur uit de MTV-show Jackass, ontdekte fans al gauw in de eerste trailer. Dit bevestigde Goichi Suda later op Nordic Game Conference in Noorwegen.5 De terugkerende aanwezigheid van verwijzingen naar tijgers zal voor menig Westerling minder eenvoudig te begrijpen zijn. Travis’ naam in de Japanse versie is namelijk ‘Torabisu’, wat vertaald ook ’tijger’ betekent. Als de speler dit in het achterhoofd houdt, hebben sommige opmerkingen van Silvia, zoals “Eye of the Tiger” (tevens een nummer van de band Survivor) en “Go get ’em Tiger!”, meer betekenis. Dit laatste zou tevens een eerbetoon aan de Spider-Man-stripboeken kunnen zijn; hierin moedigt Mary Jane Watson Peter aan met dezelfde opmerking.

De tijger in de rechter bovenhoek van het scherm houdt zich het grootste deel van de tijd koest. Als Travis door middel van de gokautomaat onderin beeld zijn Dark Side Mode betreedt, fungeert de tijger als meter om de duur van de modus aan te geven. Deze modi dragen dezelfde namen als de krachtige aanvallen van de personages in de fictieve anime Pure White Lover Bizarre Jelly: ‘Blueberry Cheese Cake Brownie’, ‘Strawberry on the Shortcake’ en ‘Anarchy in the Galaxy’. De laatstgenoemde aanval toont ook een overeenkomst met de titel van het nummer “Anarchy in the U.K.”, afkomstig van de Britse punkband uit de jaren ’ 70, The Sex Pistols.

Silvia Christel is een Japans-Oekraïense die opgegroeid is in Frankrijk. Haar naam is een allusie van de Nederlandse actrice Sylvia Kristel. Deze agente van de United Assassins Association (UAA) werd in een Japanse advertentie topless (wel bedekt door haar arm) afgebeeld. Op haar regenboog gekleurde bikini-broekje staan de letters “F.S.R.”. Dit is een veelvuldig gebruikte afkorting voor Flower, Sun, and Rain, een van Goichi Suda’s eerdere projecten. Het vliegtuig op de achtergrond zou overigens ook kunnen verwijzen naar het terrorisme in diezelfde game. Silvia wordt bij het opruimen van het stoffelijk overschot na Travis’ ranggevechten vergezeld door Talbot en Weller. De namen van dit duo komen overeen met de leden van de Britse new wave-band The Style Council, te weten Mick Talbot en Paul Weller. Volgens Goichi Suda stond actrice Scarlett Johansson model voor Silvia.

Henry duikt voor het eerst tijdens het ranggevecht voor de vijfde positie op. Op het einde verrast hij Travis met het nieuws dat hij de man van Silvia en de tweelingbroer van Travis is. Henry is gebaseerd op Ian Curtis, de zanger van de Britse band Joy Division. Ook dit bevestigde Goichi Suda op de Nordic Game Conference.

De eigenaar van de plaatselijke sportschool, Thunder Ryu, verschijnt ten tonele als een stereotype yakuza. In het verleden verdiende deze 51-jarige Japanner zijn boterhammen met professioneel worstelen. Dit gegeven vinden we ook buiten de context van No More Heroes terug. Thunder Ryu is namelijk ook een personage uit de Fire Pro Wrestling-franchise, waarbij Goichi Suda de taak als scenario schrijver op zich nam in 1993 en ‘94. Dit personage is op zijn beurt gebaseerd op de Japanse professionele worstelaar Genichiro Tenryu.

De katana van Thunder Ryu draagt de naam D.O.S., wat overeenkomt met het primitieve besturingssysteem voor IBM pc’s in de jaren ‘80. Primitief is ook een mogelijk sleutelwoord om de relatie tussen hem en Travis te verklaren. Bij een van Travis’ bezoeken aan de sportschool hint Thunder Ryu naar een seksuele affaire met Travis in het verleden. Pederastie (shudou; 衆道) was vroeger een veelvuldig verschijnsel binnen de samoerai-klasse in Japan.

In tegenstelling tot bovenstaande personages, lijkt Dr. Naomi een uniek ontwerp. Deze brunette is wetenschapper en ingenieur op het gebied van beam katana’s. Ondanks haar denigrerende houding tegenover otaku’s, draagt Dr. Naomi zelf ook niet alledaagse kleding. Mogelijk is het cosplay geïnspireerd door Cranberry uit Pure White Lover Bizarre Jelly. Doordat in de handleiding vermeld staat dat Dr. Naomi een mysterieus geheim verbergt, zou dit een referentie naar Dr. Naomi Hunter uit de Metal Gear Solid-reeks kunnen zijn. Goichi Suda en Hideo Kojima zijn immers niet alleen collega’s, maar ook goede vrienden van elkaar.

In No More Heroes zijn er drie personages die de naam Jeane dragen: Travis’ kitten, de dochter van Silvia en Travis’ halfzus. Hiervan is de laatstgenoemde het meest interessante personage om nader te bekijken. Ondanks haar korte aanwezigheid in de game, bevat deze 25-jarige Amerikaanse meerdere referenties naar popcultuur. Als Travis vraagt naar haar ware identiteit, zegt ze dat dit onmogelijk is omdat haar achtergrondverhaal enkel de leeftijdsbeoordeling van de game zou verhogen. Dit sluit aan op een interview van IGN met Goichi Suda in februari 2007, waarin hij verklaarde No More Heroes nog gewelddadiger te willen maken dan het omstreden Manhunt 2.6

Meteen daarna merkt Jeane op dat ze de game niet uitgesteld wil laten worden tot ‘No More Heroes Forever’, een verwijzing naar Duke Nukem Forever. Deze first-person shooter zou eigenlijk in 1999 op de markt verschijnen, maar is tot op de dag van vandaag nog altijd in ontwikkeling. Haar verhaal wordt daardoor versneld afgespeeld. Onmiddellijk vermeldt ze hierin de Japanse manga Miyuki, wat terugslaat op haar relatie met Travis. In deze manga heeft de 16-jarige Masato een oogje op zijn klasgenote Miyuki, waarna hij later ontdekt dat Miyuki zijn halfzusje is.

De rest van Jeane’s verhaal komt sterk overeen met het plot van de Zweedse film Thriller: A Cruel Picture uit 1973. In deze ‘rape and revenge’-film verdient Frigga, die op jonge leeftijd verkracht is en daarmee haar spraakvermogen verloren heeft, door middel van prostitutie geld om haar wapens en training te kunnen betalen, zodat ze wraak kan nemen op de mensen die haar onrecht hebben aangedaan. In de game vertelt Jeane dat ze wraak heeft genomen op Travis’ vader, nadat deze Jeane in haar kinderjaren jarenlang misbruikt heeft. Haar training heeft ze betaald met haar lichaam.

United Assassins Association

Voordat de game daadwerkelijk begint, vertelt Travis hoe hij in de UAA beland is. Het uitmoorden van The Drifter leverde hem een elfde positie binnen de organisatie op. Toen No More Heroes in juli 2006 voor het eerst getoond werd, destijds nog als ‘Heroes’, droeg The Drifter in de trailer de naam Helter Skelter. “Helter Skelter” is niet alleen een nummer van de Briste popband The Beatles, maar ook een ’true crime’-boek door Vincent Bugliosi. Dit beschrijft het ware verhaal van de Manson-moorden. “Helter Skelter” van de The Beatles was het favoriete nummer van Charles Manson, en gebruikte deze term bij de rassenoorlog. In No More Heroes bevat The Drifter de kenmerken van een albino. Toeval?

De eerste geklassificeerde moordenaar die bezoek krijgt van Travis is Count Townsend, beter bekend als de 55-jarige Britse Death Metal. Zijn royale optrekje in de buitenwijk van Santa Destroy toont zowel van buiten als van binnen sterke overeenkomsten met stulpje van Tony Montana uit de film Scarface. Evenals Thunder Ryu is het wapen van Death Metal ook gebaseerd op de pc-industrie: de Orange II, afkomstig van het bedrijf Orange Computers. Niet alleen is de naam afgeleid van de microcomputer Apple II, maar ook het logo is gebaseerd op het Amerikaanse electronicabedrijf Apple Inc. Vóór 2007 droeg het bedrijf de naam Apple Computer, Inc.

Nummer negen op de UAA-lijst is 50-jarige Amerikaan Pastel Brankino, oftewel Dr. Peace. Goichi Suda bevestigde dat deze besnorde cowboy gebaseerd is op de Amerikaanse acteur Charles Bronson, bekend van onder andere Once Upon a Time in the West uit 19687. Bronson vertolkte in zijn films meerdere malen de rol van detective, wat volgens Silvia ook het beroep van Dr. Peace is.

Een ander interessant aspect is zijn gouden magnum. Dit wapen kunnen we op twee manieren relateren aan eerdere media: ofwel als verwijzing naar de negende James Bond-film, namelijk The Man with the Golden Gun uit 1974, ofwel een eerbetoon aan het gouden wapen van Emir Parkreiner in killer7, de spirituele voorganger van No More Heroes. De revolver van Dr. Peace sluit ook op meerdere punten aan op zijn naam. Het wapen is namelijk sterk gebaseerd op de Colt 1873, ook wel bekend als de “Peacemaker”. Een ander woord voor een vuurwapen in de Engelse straattaal is ‘piece’, een homoniem van Peace.

De 19-jarige studente Scarlet Jacobs bevindt zich onder het pseudoniem Shinobu op de achtste positie van de UAA. Ze beschuldigt Travis van de dood van haar vader, wat in combinatie met haar afro-kapsel een referentie vormt naar de manga Afro Samurai. Hierin neemt Afro, vernoemd naar zijn kapsel, wraak op de moordenaar van zijn vader. Het zwaard van Shinobu, de Three Girl Rhumba, kan een verwijzing zijn naar het gelijknamige nummer van de Britse rockband Wire uit de jaren ‘70. Het zou ook de decoratie van haar zwaard kunnen aanduiden: er bengelen drie kleine figuurtjes van de anime Pure White Lover Bizarre Jelly aan het blad. ‘Shinobu’ (偲ぶ) is overigens ook het Japanse werkwoord voor ‘herinneren’, het sleutelwoord tot Shinobu’s motivatie om te moorden.

Op de zevende plaats van de UAA vinden we de 27-jarige John Harnet, beter bekend als Destroyman. Zijn beschaafde alter-ego als postbode maakt al gauw plaats voor een uitgedost superhelden-kostuum. Destroyman werd gebaseerd op Josh Barnett, een Amerikaanse professionele worstelaar, aldus Suda. Eén van zijn aanvallen, de Destroy Cannon, lijkt overtuigend veel op de ‘Hadouken’-aanval uit de Street Fighter-franchise. Zijn kostuum is ontworpen naar aanleiding van de in-game cult-film Destroyman. Deze film is vanzelfsprekend afgeleid is van het dozijn Westerse stripboeken waarin superhelden centraal staan.

Het Zweedse model Holly Summers neemt niet alleen Santa Destroy’s Body Slam Beach, maar ook de zesde positie binnen de UAA in beslag. Ondanks Summers te boek staat als model, heeft ze een prosthetisch linkerbeen. Deze kenmerken kunnen we terugkoppelen aan Heather Mills. Deze Britse was werkzaam als model, totdat ze in 1993 aangereden werd door een politiemotor waardoor haar linker onderbeen geamputeerd moest worden. Nu, uitgerust met een prothese, staat Mills vooral bekend als activiste voor anti-landmijnen. Dit laatste contrasteert echter sterk met Summers: zij is de belangrijkste veroorzaakster van explosies op het strand.

Hoewel weinig spelers van No More Heroes veel aandacht besteed zullen hebben aan Letz Shake, is hij een tamelijk interessante verschijning. Deze 22-jarige zanger van een punkband is afkomstig uit Singapore en spreekt met een Duits accent. Zijn enorme wapen, de Earthquake Maker, bevat niet alleen de hersenen van de maker, maar ook onderdelen uit de zevende generatie consoles. Zo vinden we in het enorme wapen onderdelen van de Trinity-engine van Microsoft’s Xbox 360 en de Cell-processor van Sony’s Playstation 3.

Een verwijzing naar Nintendo, de derde grootmacht in de videogame-industrie, kunnen we terugvinden in het vizier van Letz Shake. Dit lijkt namelijk op de Virtual Boy uit 1995, een spelcomputer die nog altijd te boek staat als een zwarte bladzijde in Nintendo’s geschiedenis. Letz Shake maakt ook regelmatig gebruik van de kenmerken van pop artiest Michael Jackson, zoals de felle kreten en het grijpen naar zijn kruis.

Harvey Moiseiwitsch Volodarskii is een Russische goochelaar en tevens de als vierde geklassificeerde moordenaar binnen de UAA. Zijn naam toont enige overeenkomsten toont met de Russische revolutionair Volodarsky, die in 1891 geboren werd onder de naam Moisei Markovich Goldshtein. Maar ook qua uiterlijk is zijn verschijning niet helemaal fictief. Volodarskii lijkt namelijk op Criss Angel, een Amerikaanse illusionist die in 2005 zijn show Criss Angel Mindfreak presenteerde. Samen met Holly Summers zijn zij de enige moordenaars die geen gebruik maken van een pseudoniem.

Op de derde plaats vinden we het oudste lid van de moordenaarsorganisatie. Speed Buster is een 76-jarige heks, wiens echte naam en nationaliteit onduidelijk zijn. Haar mannenhaat en grof taalgebruik is kenmerkend voor de ‘anti-oma’ in media, maar heb ik geen directe verwijzingen naar pop cultuur in haar profiel kunnen vinden. Hierdoor zullen we verder niet op haar in gaan.

Bad Girl is een 23-jarige blondine, woonachtig in de kelder van het Santa Destroy Stadium en bezit de tweede plek in de UAA. Haar verschijning verbloemt echter haar ware innerlijk: Bad Girl is namelijk gekleed in de ‘sweet lolita’-stijl. Dit is een Japanse kledingdracht waarbij lichte pastelkleuren de onschuld van de drager moeten uitstralen. Vanzelfsprekend staat deze zoete verschijning dit in fel contrast met haar persoonlijkheid.

Deze alcoholistische blondine leeft voor het moorden en er kan door gewennigheid geen plezier meer uit kan halen. Om haar dartele verschijning compleet te maken, wordt ze omringd door figuren in sadomasochistische bondage-kostuums. Haar drank wordt koel gehouden door de koelkast van het merk ‘Chiller7’, wat refereert naar Goichi Suda’s eerdere project, de GameCube-titel killer7. In deze game droeg het personage Travis Bell muscle-shirts met verschillende opdrukken, waaronder een exemplaar met ‘Bad Girl’ erop.

Bovenaan de ranglijst van de UAA staat Dark Star, een man gehuld in een kolossaal harnas. Met dit harnas zou hij zo als Judge kunnen fungeren in de PlayStation 2-game Final Fantasy XII. Zijn ademhaling zal menig Star Wars-liefhebber aan Darth Vader doen denken, wat enkel versterkt wordt als Dark Star zegt Travis’ vader te zijn. Dit is echter één van de vele referenties naar de enorme franchise, waar we verderop in dit artikel dieper op in gaan. Zowel deze bewering als Dark Star zelf houden niet lang stand door de onderbreking van Jeane, Travis’ halfzus.

Santa Destroy onder de loep

De stad waarin No More Heroes zich afspeelt, Santa Destroy, is ontstaan door het samenvoegen van twee speelfilms. Goichi Suda gaf aan dat het motel ontworpen is aan de hand van Memento (Cristopher Nolan) en de stad zelf volgens de San Diego-versie in Clint Eastwood’s Dirty Harry. Medewerkers van Grasshopper Manufacture zijn zelfs naar de stad in Californië gereisd ter oriëntatie. Wellicht heeft het team geen aandacht geschonken aan de kentekenplaten: de voertuigen in San Diego zijn namelijk voorzien van andere kentekenplaten dan de digitale varianten.

Over voertuigen gesproken: de Schpeltiger van Travis is toont overeenkomsten met de motor van Kaneda uit Akira, een gerenommeerde anime film uit 1988. In de naam van het voertuig vinden we weer het woord ’tijger’ terug.

Het Destroy Stadium speelt een belangrijke rol in het verhaal van No More Heroes. De ranggevechten tegen Dr. Peace en Bad Girl voor de respectievelijk negende en tweede positie vindt hier plaats. Het stadium is de thuisbasis voor het professionele honkbalteam van de stad, de Santa Destroy Warriors. De Santa Destroy-gids aan Travis’ muur grapt dat het enige waar het team in leidt, is hun gewelddadigheid tegenover de toeschouwers. Dit gegeven en de naam slaan terug op de cult-film The Warriors, welke in 1979 in premiere ging.

Andere plaatsen in de game, zoals Body Slam Beach en Suplex Pizza, zijn vernoemd naar professionele worstelmoves. Suplex Pizza is overigens de concurrent van een andere pizza-onderneming, de Pizza Butt. In één van de assassination gigs, aangeleverd door K-Entertaiment, wordt Travis gevraagd de voorzitter van Pizza Butt te vermoorden. Vanzelfsprekend is de naam van het deze franchise afgeleid van Pizza Hut, de grootste restaurantketen gespecialiseerd in pizza’s.

De kledingzaak Area 51 heeft haar naam ontleend aan de top-geheime militaire basis in de Nevada woestijn in de Verenigde Staten. De fictieve winkel Pirates & Ninja’s in Santa Destroy slaat terug op een internet meme, waarin al jaren wordt gediscussieerd of nu de piraten of ninja’s beter zijn. Ook het logo van de ontwikkelaar, Grasshopper Manufacture, kan op verschillende locaties in Santa Destroy gevonden. Het plaatselijke radio station draagt de naam WGHM 86.6 FM, waarmee verwijst wordt naar de afkorting van de ontwikkelaar.

Tenslotte bevat de videotheek Beef Head Videos niet alleen videobanden van worstelwedstrijden. Op de voicemail van Travis is meerdere malen te horen dat hij erotische en pornografische films heeft geleend. Eén van deze films draagt de naam ‘Coffe and MILF’, dat terugslaat op de erotische film Honey and MILF. De eigenaar van de videotheek, Bishop Shidux, ontvangt telkens sms-berichten van zijn vriendin met de tekst “DIE!”. Dit relatieprobleem zou een mogelijke verklaring kunnen zijn voor zijn dood in No More Heroes 2: Desperate Struggle.

Verdere referenties naar Suda-games

Goichi Suda staat erom bekend om terugkerende elementen te gebruiken in games waaraan hij heeft meegewerkt. Ook No More Heroes is hier geen uitzondering op. Ten eerste zijn er talloze verwijzingen naar killer7, waarvan er eerder in dit artikel al twee aangehaald zijn. Verder is er een referentie naar Mask de Smith, een van de personages uit killer7. Zijn lucha libre-masker vinden we in No More Heroes terug voor aanvang van een ranggevecht. Hierin bevindt zich een brief aan Travis, ondertekend is door M.S.: de initialen van Mask de Smith. Door middel van deze brieven herinnert Travis een worstelmove die vervolgens gebruikt wordt in het gevecht.

Zoals vermeld werd in het eerste hoofdstuk, zijn de zeven ballen die Randall Lovikov zoekt een verwijzing naar Dragon Ball-media. In totaal kan Travis zeven nieuwe technieken leren van de dronken Rus. Elk van deze ‘herinneringen’ vormt een referentie naar een Smith uit killer7: Memory of Demon (Dan), Memory of Child (Con), Memory of Woman (Kaede), Memory of Mask (Mask), Memory of Tattoo (Coyote), Memory of White (Kevin) and Memory of Three (Garcian/Harman). De reden waarom het niet duidelijk is of het nu Garcian of Harman is, komt door het ingewikkelde karakter van killer7.

Een ander elementen dat een opmerkelijke terugkerende rol in games van Goichi Suda speelt is ZaKa TV. In de PlayStation 2-game Michigan: Report from Hell, waaraan Goichi Suda werkte aan de planning, werd de fictieve tv-zender geïntroduceerd. De speler kroop hierbij in de huid van de cameraman van ZaKa TV. In killer7 werd het logo van ZaKa TV transparant weergeven in de rechter onderhoek van televise-opnames. En in No More Heroes verschijnt het logo tijdens het game over-scherm, dat weergeven is volgens het principe van een testbeeld.

Een interessant geven dat aansluit op ZaKa TV is de ISZK-groep. ISZK staat voor Ishizaka, een eletronica bedrijf dat in killer7 geïntroduceerd werd. Deze is verantwoordelijk voor ZaKa Broadcasting, dat later de naam ZaKa TV zou krijgen.8 In de handleiding van No More Heroes wordt vermeld dat Travis in bezit is van een televisie van het merk Iszktec, een verwijzing naar Ishizaka Technologies uit killer7

Op het einde van No More Heroes vinden we nog een referentie naar killer7. Met de broek op zijn enkels zit Travis op het toilet, terwijl de deur in tweeën wordt geslagen door Ermen Palmer. Deze neger draagt een wit pak met even witte schoenen, vergelijkbaar met de verschijning van Garcian Smith. Niet alleen de kleding, maar ook de echte naam van Garcian, namelijk Emir Parkreiner, toont sterke overeenkomsten met Ermen Palmer. Overigens, het logo dat na de aftiteling verschijnt met de tekst ‘To Be Continued’ is gebaseerd op de film Back To The Future uit 1985.

Invloeden uit andere media

In tegenstelling tot wat velen denken, komt het idee van de beam katana niet uit de Star Wars. Goichi Suda gaf aan dat de komische film Spaceballs van Mel Brooks uit 1987 hiervoor de inspiratie vormde.9 Dit betekent echter niet dat er geen overeenkomsten met de Star Wars-franchies zijn. Zo belt Silvia voor aanvang van het ranggevecht voor de tiende positie op om Travis aan te moedigen met “trust your Force.” Dit is ook een samenhangende kracht die in de Star Wars-films gebruikt worden door de Jedi. De Sith maken ook gebruik van de Force, maar uitsluitend voor kwaadaardige doeleinden. Deze ‘Dark Side of the Force’ zou Travis’ Dark Side Mode kunnen verklaren.

Goichi Suda wordt soms wel eens vergeleken met grote namen van andere media, zoals films en literatuur. Zijn stijl komt overeen met die van David Lynch, de voornaamste Amerikaanse regisseur van surrealistische films, en Franz Kafka, een joodse Tsjechoslowaaks schrijver gericht op existentialisme. Kafka is tevens de favoriete auteur van Goichi Suda. Er zijn ook films die duidelijk als inspiratiebron hebben gediend voor No More Heroes.

Goichi Suda’s favoriete film is de cult-film Paris, Texas uit 1984. De invloeden van deze film zijn in No More Heroes ook duidelijk merkbaar. De hoofdrolspeler uit de film heet Travis Henderson (gespeeld door Harry Dean Stanton) en lijdt aan geheugenverlies. Hij is al vier jaar spoorloos, maar wordt op een zekere dag door zijn broer Walt (Dean Stockwell) in een Texaanse woestijn gevonden. Als hij uiteindelijk weer thuis in Los Angeles is, komen zijn herinneringen langzaam terug. Zijn schoonzus, Anne (Aurore Clément), is een blonde vrouw met een Frans accent. Zij en Walt zorgen voor Hunter (Hunter Carson), de inmiddels zevenjarige zoon van Travis. Na het zien van een oude familiefilm waarin Travis zichzelf met zijn ex-vrouw Jane (Natassja Kinski) zag, besluit hij om haar weer te gaan zoeken.

De gelijkenissen met No More Heroes zijn gemakkelijk te herkennen in de film. Om alvast een tip van de sluier op te lichten: Travis Henderson en Travis Touchdown; het vergeten van familieleden; een blonde schoonzus met een Frans accent; en een voormalige liefde genaamd Jane (anagram van Jean). Een film-connaisseur ben ik niet, maar ervaren en kritische filmkijkers zullen vast een flinke opsomming maken van elementen die terug te vinden zijn in No More Heroes.

Verder zijn er nog talloze films die dienden als inspiratie voor bepaalde aspecten in No More Heroes. De Mexicaanse low budget-film El Topo uit 1973 bevat het concept van het moorden voor een bepaalde rang; de film bevatte drie rangen, de game maar liefst elf. De Japanse cult-film Gozu voorzag de naam Beef Head, de naam van de videotheek in Santa Destroy. De invloeden van deze twee films werden bevestigd door Goichi Suda op de Nordic Game Conference in 2009.

In een artikel van Michael Abbott kaart hij overeenkomsten tussen Goichi Suda’s producties en Franse new wave-regisseurs aan.10 De eerste gelijkenis beschrijft Abbott als “zelfreflexief ontwerp”, wat betekent dat het medium nadrukkelijk laat merken dat het niet realistisch bedoeld is. Ten tweede is er het verwerpen van de “traditie van kwaliteit”. Franse new wave-films ogen amateuristisch en primitief naast de maatstaven van de Hollywood-films destijds. Ook wordt de “tirannie van vertelling” verworpen; de typerende vertelwijze zoals Hollywood deze hanteert wordt vervangen door een subjectievere cameravoering. Tenslotte kaart Abbott aan dat de director het medium gebruikt om zichzelf artistiek uit te kunnen drukken.

Conclusie

Voor velen zal No More Heroes vast een doorsnee game en een slechte rip-off van Grand Theft Auto zijn geweest. Eigenlijk is het dat ook. Santa Destroy is een saaie omgeving, de graphics zijn niets opzienbarends, de gameplay is redelijk eentonig en de bijbaantjes zijn niet bepaald de meest interessante manier om geld te verdienen. Maar is dit de manier waarop je No More Heroes moet benaderen? Moet je No More Heroes überhaupt beschouwen als een videogame?

Antwoorden met alleen ja of nee telt niet. Ikzelf ken No More Heroes graag hetzelfde label toe als ik killer7 destijds gegeven heb: digitale literatuur. Goichi Suda koos ervoor zijn standpunten omtrent de maatschappij niet te presenteren aan de hand van een geschreven boek, maar via een videogame. killer7 bevatte politieke kwesties; No More Heroes speelt in op sociologische vraagstukken. In de laatstgenoemde probeert Goichi Suda de speler duidelijk te maken dat mensen niet de held in een videogame, maar in de maatschappij moeten zijn. Het plot wordt dermate complex gepresenteerd dat het haast onmogelijk in een enkele speelsessie te begrijpen is. Een intrigerende verhaal dat opgebouwd is uit parodieën op popcultuur en uiteindelijk leidt naar een persuasieve conclusie – dát is No More Heroes.

Nawoord

“Het verhaal interesseert me niet, zolang ik maar lekker kan hakken in een GTA-achtige stad.” Dit waren een van mijn eerste woorden toen langzaam de details omtrent het plot van No More Heroes opdoken. Dat ik inmiddels niet meer achter deze oppervlakkige uitspatting sta zal wel zijn gebleken uit deze analyse. Ignorantie is best een ironisch gegeven, als je het zo achteraf bekijkt.

Goichi Suda blijft een interessante man (hij gaf eens aan geïnterviewd te willen worden op het toilet), die minstens even interessante games produceert. Waar andere ontwikkelaars wanhopig manieren verzinnen om hun game een unieke draai mee te geven, zijn de excentrieke creaties van Suda alles wat de rest niet verzonnen krijgt. Of durft te maken, want lef is een belangrijke factor in het succes van Suda. Natuurlijk zijn de games ‘hate it or love it’ en is het niet altijd liefde op het eerste gezicht, maar als de vonk eenmaal over gesprongen is de ’love for a lifetime’ op het hart van de speler gericht.

Speciale dank aan: Joe van Burik Niels ’t Hooft James Clinton Howell